دیدگاه قرآن کریم درباره طبیعت

حجت‌الاسلام محمد ابراهیم ادبی کارشناس دینی در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در ساری، با اشاره نامگذاری پانزدهم خرداد به روز جهانی محیط‌ زیست، اظهار داشت: تأمین سلامت محیط‌ زیست و اهتمام به حفظ آن، تنها یک اقدام اداری یا اجتماعی نیست، بلکه از حقوق اساسی بشر و در عین حال، بخشی از وظایف بنیادین بشریت است.

وی خاطرنشان کرد: مبانی زیست‌محیطی از علوم انسانی پایه نشأت می‌گیرد و از قدرت‌های بشری مایه می‌گیرد؛ به گونه‌ای که تخریب محیط‌زیست در واقع نتیجه نشناختن حقوق بشر یا کوتاهی در انجام وظایف انسانی است. از این رو لازم است ساختار نظام‌مند انسان و جهان و پیوند میان انسان با خود، انسان با انسان و در نهایت ارتباط انسان با جهان را بازشناسی کنیم تا در پرتو آن، ضرورت تحصیل محیطی سالم و لزوم حفظ آن برای همگان روشن شود.

کارشناس دینی در تشریح دیدگاه قرآن کریم درباره طبیعت، افزود: پیام مقدّس‌ترین متن دینی، یعنی قرآن، صحنه آفرینش را پرده‌ای از جمال و شکوه خداوند می‌داند و آرایش نظام هستی را پایه آرامش بشر معرفی می‌کند. سراسر گیتی و مینوی جهان، ستایش زیبایی خدا است.

وی با استناد به آیات شریفه، ابراز کرد: هر چه در این جهان مصداقی برای «شیء» است، مخلوق خدای سبحان است، چنان‌که می‌فرماید: «اللَّهُ خَالِقُ کُلِّ شَیْ ءٍ وَهُوَ عَلَی کُلِّ شَیْ ءٍ وَکِیلٌ» (زمر: ۶۲). همچنین هر آنچه خداوند آفریده، در نهایت زیبایی و جمیل‌ترین شکل ممکن خلق شده است، زیرا هر چیزی که از قدرت و جود الهی خارج باشد، اصلاً در گستره آفرینش جای نمی‌گرفت؛ قرآن در این باره می‌فرماید: «الَّذِی أَحْسَنَ کُلَّ شَیْ ءٍ خَلَقَهُ وَبَدَأَ خَلْقَ الإِنسَانِ مِن طِینٍ» (سجده: ۷).

کارشناس دینی با بیان اینکه انسان به عنوان جهانی کوچک در گوشه‌ای از هستی، در کمال زیبایی آفریده شده است، ادامه داد: خداوند انسان را در بهترین ساختار قرار داد، چنان‌که در آیات کریمه آمده است: «لَقَدْ خَلَقْنَا الإِنسَانَ فِی أَحْسَنِ تَقْوِیمٍ» (تین: ۴) و نیز «فَأَحْسَنَ صُوَرَکُمْ وَرَزَقَکُم مِنَ الطَّیِّبَاتِ» (غافر: ۶۴) و «وَصَوَّرَکُمْ فَأَحْسَنَ صُوَرَکُمْ وَإِلَیْهِ المَصِیرُ» (تغابن: ۳).

وی تصریح کرد: هر چند هر موجودی زیبا خلق شده است، اما انسان به دلیل قابلیت خلیفه الهی شدن و توانایی آراییدن عالم، از حسن زاید و سنجشی بهره می‌برد که سایر مخلوقات فاقد آن هستند. به همین دلیل است که خداوند پس از تبیین نظام آفرینش انسان، می‌فرماید: « فَتَبَارَکَ اللَّهُ أَحْسَنُ الخَالِقِینَ» (مؤمنون: ۱۴). اگر موجودی زیباتر از انسان یافت می‌شد، خداوند در مقام معرفی خود به عنوان «احسن الخالقین»، آن موجود را مثال می‌زد.

حجت‌الاسلام ادبی با اشاره به تفاوت زیبایی‌های حسی و عقلانی، خاطرنشان کرد: نهایت زیبایی در جمع بین کمال عقل و جمال حس است؛ از این رو حتی موجوداتی، همانند طاووس، با تمام شکوهشان، توان تقابل با کمال انسانی را ندارند. در این باره امیرالمؤمنین علی(ع) در خطبه ۱۶۵ نهج‌البلاغه از نظم ویژه طاووس خبر داده و فرمودند: «ومن أعجبها خلقاً الطاووس الذی أقامه فـی أحکم تعدیلٍ و نَضَّدَ ألوانه فـی أحسنِ تنضیدٍ».

وی بیان کرد: تمام این جهان، مرآی و نشانگر خدای سبحان است؛ همان‌گونه که امام علی(ع) در خطبه ۱۸۵ نهج‌البلاغه فرمودند: «وتشهد له المرائی لا بمحاضره». اگرچه معرفت خداوند نه به اندازه معروف است، بلکه به هندسه عارف مرهون است و هر کسی به قدر دانش خود ادراک می‌کند، اما همین معرفت نسبی را باید در طبیعت جست‌وجو کرد.

کارشناس دینی با تأکید بر هماهنگی اجزای هستی، تأکید کرد: زیبایی جهان آفرینش در نظام‌مند بودن آن است. هر مخلوقی با هدف معیّن و راهنمای مشخص آفریده شده است؛ لذا هم نظام فاعلی آن منسجم است و هم نظام غایی آن حکیمانه. خدای متعال ساختار هر مخلوق را برابر استعداد، استحقاق و هدفمندی او تأمین کرده و سپس او را به مقصدی که مقصود در آنجا است، رهبری نمود؛ چنان‌که در آیه پنجاه سوره طه می‌خوانیم: « رَبُّنَا الَّذِی أَعْطَی کُلَّ شَیْ ءٍ خَلْقَهُ ثُمَّ هَدَی». این مثلث موزون از ساختار، استعداد و هدایت، همان چیزی است که ما را ملزم می‌کند تا با نگاهی تکریم‌گونه به محیط‌زیست بنگریم و از تخریب این میراث الهی پرهیز کنیم.

انتهای پیام./